ฅนเทศบาลดอตคอม เว็บไซท์สำหรับชาวเทศบาล

ร่วมกันสร้าง อปท. ต้นแบบความโปร่งใสและมีส่วนร่วม/รศ.ดร. โกวิทย์ พวงงาม ผมมีงานวิจัยปฏิบัติการเพื่อเชิญชวนให้องค์กรปกครองท้องถิ่น (อปท.) มีส่วนร่วมกันเป็นส่วนหนึ่งในการเป็น อปท. ต้นแบบการมีส่วนร่วมและความโปร่งใส ในชื่อโครงการว่า “โครงการเสริมสร้างธรรมาภิบาลและความโปร่งใสในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” ซึ่งกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเป็นเจ้าภาพและเป็นเจ้าของเรื่อง และให้ผมเป็นที่ปรึกษาโครงการวิจัยในนามของสถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โครงการดังกล่าว มีวัตถุประสงค์เพื่อดำเนินการทดลองสร้าง อปท. ต้นแบบความโปร่งใสและกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเฉพาะการเน้นกลไกภาคประชาชน กลุ่ม องค์กรชุมชนและอาสาสมัครเข้ามีส่วนร่วมในการบริหารงานของ อปท. และเฝ้าระวังการป้องกันการทุจริตอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีเกณฑ์ตัวชี้วัดความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างชัดเจน การออกแบบงานวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมจำเป็นจะต้องให้ อปท. มีความสมัครใจที่จะเข้าร่วมโครงการเพื่อเป็นต้นแบบความโปร่งใสและการมีส่วนร่วม ซึ่งถือว่าเป็นการท้าทาย อปท. ที่สมัครใจ และได้รับการคัดเลือกเพื่อจะร่วมกระบวนการทดลองสร้างและส่งเสริม อปท.ต้นแบบขึ้นมา ดังนั้น องค์กรปกครองท้องถิ่น (อปท.) ที่ได้รับการคัดเลือกเป็น อปท. ต้นแบบในโครงการดังกล่าว ในระยะแรกมีจำนวน 5 แห่ง ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ กล่าวคือ ต้องเป็น อปท. ที่มีกลุ่มองค์กร ชุมชนและอาสาสมัครที่เข้มแข็ง รวมทั้งมีส่วนร่วมในการบริหารงานของ อปท. โดยเฉพาะการมีกลุ่มสตรีที่เข้มแข็ง เพื่อส่งเสริมบทบาทสตรีในการป้องกันการทุจริต นอกจากนั้น อปท. ทั้ง 5 แห่ง มีสตรีเป็นผู้บริหารท้องถิ่น หรือเป็นสมาชิกสภาท้องถิ่น หรือเป็นปลัด อปท. โดยมี อปท. ทั้ง 5 แห่งเข้าร่วมโครงการและเป็นไปตามหลักเกณฑ์ รวมทั้งมีจุดเด่นในด้านการมีส่วนร่วมและความโปร่งใส ซึ่งนำมาเผยแพร่ให้เห็นในเบื้องต้น ดังต่อไปนี้ 1. อบต. ดอนแก้ว อ. แม่ริม จ. เชียงใหม่ - มีจุดเด่น ด้านการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการขยะโดยจัดโครงการถังขยะทองคำ - การจัดการด้านการความร่วมมือในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในชุมชนและแก้ไขความขัดแย้งโดยกระบวนการมีส่วนร่วมและประชาคมเพื่อจัดให้มีก๊าซชีวภาพจากขี้หมูเพื่อใช้ในครัวเรือน นอกจากนั้นยังมีโครงการพบปะพูดคุยในลักษณะสภาหมู่บ้าน โครงการข่วงกำกึ๊ด - จุดเด่นด้านความโปร่งใส เน้นการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารกับประชาชนหลายช่องทาง โดยเฉพาะการประชุมสภา อบต. ให้ทุกภาคส่วนร่วมประชุมด้วย นอกจากนั้นยังให้ประชาชนเป็นอนุกรรมการควบคุมงานจ้าง อบต. ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับผู้รับเหมาทั้งทางตรงและทางอ้อม และมีการยกเลิกการประมูลที่เข้าข่ายสมยอม 2. เทศบาลเมืองเมืองเมืองแกนพัฒนา อ.แม่แตง จ. เชียงใหม่ - จุดเด่นด้านการมีส่วนร่วมของกลุ่มแม่บ้าน กลุ่ม อสม. และกลุ่มผู้สูงอายุ เป็นพื้นที่นำร่องโครงการ “สายใยรักแห่งครอบครัว และโครงการศูนย์ 3 วัย ได้แก่ ปฐมวัย วัยพ่อแม่ วัยผู้สูงอายุในการอยู่ร่วมกัน” - จุดเด่นด้านความโปร่งใส ได้แก่ การเปิดโอกาสให้ประชาชนเสนอแนะการดำเนินงานของเทศบาลและรับการตรวจสอบจากประชาชน 3. เทศบาลตำบลเกาะคา อ. เกาะคา จ. ลำปาง - จุดเด่นด้านการมีส่วนร่วม เป็นต้นแบบความร่วมมือระหว่าง อปท. ด้านการคัดแยกขยะ รณรงค์คัดแยกขยะ การแปรรูปขยะ และการเลี้ยงไส้เดือน นอกจากนั้นยังมีกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาถนนสะอาด บ้านน่าอยู่น่ามอง คืนชีวิตสู่สายน้ำ อาสาสมัครพิทักษ์สิ่งแวดล้อม อาสาสมัครบรรเทาสาธารณภัย - จุดเด่นด้านความโปร่งใส ผู้บริหารและสมาชิกสภาไม่มีส่วนได้เสียกับผู้ประมูลงานจ้าง มีการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารหลากหลายช่องทาง และให้ชุมชนตรวจสอบเทศบาล - ส่งเสริมประชาธิปไตยและธรรมาภิบาล และพัฒนาสร้างจิตสำนึกบุคลากร เป้าหมายเป็นเลิศด้านความโปร่งใส และการมีส่วนร่วม รณรงค์ให้ชุมชนรู้สึกเป็นเจ้าของเทศบาล 4. อบต. ท่าผา อ. เกาะคา จ. ลำปาง - จุดเด่นด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน การพัฒนากลุ่มเข้มแข็งเพื่อพัฒนา อบต. : กลุ่มกาละเม , กลุ่มทำปุ๋ยหมักอินทรีย์ , กลุ่มดอกไม้ประดิษฐ์ ฯลฯ และความร่วมมือระหว่าง อบต. กับเทศบาลในการจัดการขยะ การเปิดพื้นที่การมีส่วนร่วมโดยทำเวทีประชาคมและให้ประชาชนเป็นผู้เลือกกรรมการเปิดซอง กรรมการตรวจรับงานจ้าง รวมทั้งส่งเสริมความรู้ให้แก่กลุ่มตามความต้องการ - จุดเด่นด้านความโปร่งใส ประชาชนร่วมเป็นอนุกรรมการควบคุมงานจ้าง มีการยกเลิกการประมูลที่เข้าข่ายสมยอม และเน้นการให้ชุมชนตรวจสอบ อบต. โดยไม่มีส่วนได้ส่วนเสียกับผู้ประมูลงานจ้าง (ผู้รับเหมา) กระบวนการชุมชนร่วมคิดร่วมเสนอโครงการ 5. องค์การบริหารส่วนจังหวัด ลำปาง - จุดเด่นด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน พัฒนาเครือข่ายอาชีพและผลิตภัณฑ์ชุมชน ร่วมกับกลุ่มอาชีพ (80%ของสมาชิกเป็นผู้หญิง) และทำ MOU กับสถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาคเหนือ ตลอดจนส่งเสริมสุขภาพใกล้บ้าน โดยผ่านแกนนำ อสม. ร่วมกับสาธารณสุขจังหวัด มี Clinic center (ศูนย์เครือข่ายแก้ไขปัญหาท้องถิ่น) : การค้ามนุษย์,เศรษฐกิจพอเพียง และ E – education complex (ศูนย์รวมการเรียนรู้อิเล็กทรอนิกส์) มีการส่งเสริมการพัฒนาสตรีและครอบครัวดีเด่น One stop service การต่อทะเบียนรถยนต์ร่วมกับขนส่งจังหวัด (คืนภาษีให้กับประชาชน) ความร่วมมือการจัดการขยะร่วมกันระหว่าง อปท. ในจังหวัดลำปาง - จุดเด่นด้านความโปร่งใส ส่งเสริมจริยธรรมของบุคลากรในท้องถิ่น การสอบราคา ประกวดราคาทำอย่างเปิดเผย มีการแข่งขันการเสนอราคาอย่างเป็นธรรม โดยมีตัวแทนชุมชนร่วมตรวจสอบงานจ้าง และมีการรายงานสู่สาธารณชน มีหน่วยตรวจสอบภายใน ตัวอย่างความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมดังกล่าวข้างต้นของทั้ง 5 แห่งนี้ เป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น จำเป็นจะต้องเสริมสร้างพัฒนาเกณฑ์ชี้วัดความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมให้เข้มข้นมากยิ่งขึ้น ซึ่งในงานวิจัยดังกล่าวกำลังจะทำการทดลองและปฏิบัติการ โดยเฉพาะการให้อปท. และกลุ่มองค์กรอาสาสมัครในท้องถิ่นนั้นๆ เป็นผู้วางเป้าหมายร่วมกันว่าจะวางแนวทางความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมใน อปท. อย่างไร